Lisette Pater
Lisette Pater
Geplaatst op 18 november 2019 in blog

Als vertalers zijn wij trouw gebruiker van woordenboeken en andere vakspecifieke woordenlijsten. Want in tegenstelling tot wat mensen soms misschien denken, weten wij niet voor elk woord meteen de juiste vertaling. En een woordenboek kan ook heel handig zijn als je op zoek bent naar een mooier alternatief voor een woord dat nét niet de lading dekt.

Gelukkig hoeven we hiervoor niet meer eindeloos te bladeren in een stoffig woordenboek. Zo gebruiken wij de online versie van alle Van Dale woordenboeken.

Bij het opstarten van het woordenboek laat Van Dale altijd een willekeurig woord zien, het opstartwoord. Omdat de Dikke Van Dale zoveel woorden bevat, zijn dit vaak woorden die je niet zo snel gebruikt of waar je zelfs nooit eerder van gehoord had.

Op een rustig moment ben ik dus eens een paar keer de pagina gaan vernieuwen. Zo leer je nog eens wat! Hieronder een paar bijzondere voorbeelden van het opstartwoord met een korte omschrijving:

revolverdraaier

Bij dit woord denk je misschien aan iemand die een revolver in zijn hand houdt. Maar het gaat hier om een persoon die met een revolverdraaibank werkt. Dit is een soort draaibank met een beitelhouder voor meerdere gereedschappen, die je kunt ronddraaien.

schedellichten

Ook wel trepaneren genoemd. Het klinkt misschien een beetje luguber, maar het gaat hierbij inderdaad om het lichten of doorboren van de schedel bij een hersenoperatie.

hagelkorrellong

Als je dit woord googelt, krijg je slechts zeven resultaten. Een gebruikelijkere naam voor deze aandoening is silicose, ofwel de stoflong. Die komt vooral voor bij bouwvakkers, als ze te veel stofdeeltjes hebben ingeademd.

knierholletje

Je zou bijna zeggen dat het een koosnaampje is. Wat het wel is: een kwartcirkelvormig holle lijst aan de sponningzijde van een deurkozijn. Het is een kleine uitsparing waarin je de knieren of scharnieren plaatst.

drôlerie

Dit woord is afgeleid van het Franse drôle, wat grappig of humoristisch betekent. Een drôlerie is een speelse, ondeugende afbeelding die in de middeleeuwen vaak in de marges van manuscripten werd gezet. Allerlei figuren kwamen voorbij, zoals vogels, apen en mensen, maar ook draken en monsters waren geliefd. Ook in beeldhouwwerken waren ze te vinden.

pungelwas

Als je in de mijnbouw werkte, werd je werkkleding gewassen per pungel. Je bond je kleding in een paar blauw geruite handdoeken, en op maandag nam je dan weer een schone pungel mee.

aaistoot

Dit klinkt een beetje tegenstrijdig. Is het een stoot of een aai? Als je bij het biljarten zo licht tegen de bal aanstoot, dat hij bijna niet beweegt, noem je dit een aaistoot.

boterkontje

Wist je dat deze naam ooit op het biljet van duizend gulden heeft gestaan? Hierop stonden in minuscule letters namelijk elf alternatieve namen voor de kievit. In Loosdrecht noemt men deze vogel bijvoorbeeld ook wel boterkontje. De kleur van zijn stuitje heeft namelijk wel wat weg van boter.

genotteren

Ook weer zo’n woord dat je misschien niet zo snel gebruikt. De eerste helft van het woord verklapt de betekenis eigenlijk al: intens genieten. We hebben vandaag echt zitten genotteren van de eerste lentezon.

bierelftal

Dit is een amateurvoetbalelftal dat eigenlijk vooral meedoet aan competities of toernooien voor de derde helft.

Sofioot

Dat Sofia de hoofdstad is van Bulgarije, wist je natuurlijk wel. Maar wist je ook dat een inwoner van deze stad een Sofioot heet?

rammelgat

Ik had geen idee wat ik me hierbij moest voorstellen. Maar als je weet dat het een kletskous is, is het eigenlijk ook wel logisch: iemand met een mond (gat), die veel ‘rammelt’.

Ik ga de komende tijd weer ‘sparen’. Elk leuk, grappig of bijzonder opstartwoord komt in een volgend blog. Wordt vervolgd.

Gerelateerde artikelen

Machinevertalingen, wat gaat goed en waar gaat het mis

In een vorig blog heb ik het uitgebreid gehad over Neural Machine Translation, afgekort als NMT. De laatste jaren is de techniek achter machine-vertalen met grote sprongen verbeterd. Maar er helemaal op vertrouwen kan echt nog niet. Daarvoor is nog heel veel nodig. De grote jongens als Microsoft, Amazon, Alibaba en Baidu investeren niet voor […]

Lees artikel
Machinevertalingen, wat gaat goed en waar gaat het mis

Niet zomaar een technische vertaling

Voor een producent van graafmachines hebben we onlangs een handleiding vertaald. Zo’n vertaling is best een hele uitdaging, met al die technische termen. Ik kwam bijvoorbeeld de term ‘multi-plate brake’ tegen. In overleg met de klant hebben we dit uiteindelijk vertaald met ‘lamellenrem’. Maar wat is dit nu precies? En hoe werkt het? Ik leg […]

Lees artikel
zomaar een term

De eerste CLIPS

CLIPS, de nieuwsbrief van PassworD is live gegaan. Met CLIPS informeren we je over alles wat er gaande is in de vertaalwereld en bij PassworD. Bijvoorbeeld over machinevertalen en de resultaten daarvan. Of over de uitdagingen die vertalers tegenkomen tijdens het vertalen van vaktechnische teksten. Natuurlijk is er ook ruimte voor een beetje taalhumor. Wil […]

Lees artikel
De eerste CLIPS

Een vertaler moet scherp zijn…

… en zijn gereedschap ook! Vertalen is een vak. En zoals bij elk vak, moet je over het juiste (en het beste) gereedschap beschikken. Maar wat zit er nou precies in de toolbox van een vertaler? Allereerst natuurlijk een computer en woordenboeken – tegenwoordig elektronisch en online. Maar er is nog meer. Vertalen gebeurt al […]

Lees artikel
gereedschap vertaler

 

CLIPS

De nieuwsbrief van PASSWORD

  • antwoorden op veelgestelde vragen
  • interessante ontwikkelingen
  • handige tips
  • en nog veel meer!

Ja, ik wil graag CLIPS ontvangen!